شکستن قفل اکسل و امنیت فایل های اکسل

زمانی که شیت های یک فایل اکسل رو با دیگران به اشتراک می‌گذاریم و یا فایل‌های اکسل خودمون رو خارج از سازمان ارسال می‌کنیم، ممکنه لازم باشه از تغییر سلول‌هایی که نباید تغییر کنند، همچنین از انتقال یا حذف داده‌های مهم در شیت یا ورک‌بوک جلوگیری کنیم. خوشبختانه، اکسل یک روش سریع و آسون برای قفل کردن یک شیت یا یک ورک‌بوک برای جلوگیری از تغییرات تصادفی یا عمدی در محتوا و ساختار اون ‌ها، فراهم می‌کنه. در واقع برداشتن پسورد و گذاشتن پسورد برای فایل های اکسل یک مسئله مهم در اشتراک گذاری و امنیت آنها هست که در این مقاله میخوایم در مورد راه های اون صحبت کنیم.

چیز هایی که لازمه درباره محافظت از شیت های اکسل بدونیم

حفاظت شیت در اکسل یک ویژگی امنیتی نیست در واقع برای جلوگیری از دسترسی افراد به داده‌ها در یک شیت ساخته نشده است. چرا؟ چون که مایکروسافت اکسل از یک الگوریتم رمزنگاری خیلی ساده برای حفاظت از شیت استفاده می‌کنه. پس زمانی که روی شیت قفل گذاشتیم و در واقع داریم از اون محافظت می‌کنیم، شکستن رمز عبور خیلی آسونه.

در نسخه‌های قدیمی‌تر (پایین‌تر از مایکروسافت اکسل ۲۰۱۰)، مهم نیست که گذرواژه ما چقدر بلند و پیچیده باشه. هر کسی که حداقل یک دانش اولیه از VBA داشته باشه می‌تونه در عرض چند دقیقه اون رو کرک کنه که شکستن قفل اکسل در این حالت سخت تر میشه.

نسخه‌های جدید اکسل ۲۰۱۳ و ۲۰۱۶ از روش‌های پیچیده‌تر محافظت از شیت استفاده می‌کنن، اما اون ‌ها همچنان آسیب‌پذیر هستند و می‌تونن بدون دونستن کلمه عبور باز بشن. به عبارت دیگر، اگر کسی واقعا بخواد به یک شیت محافظت‌شده دسترسی پیدا کن، به راحتی این کار رو خواهد کرد.

بنابراین، آیا این به این معنی هست که حفاظت از شیت واقعا بی‌فایده است؟ اصلا! برای جلوگیری از تغییرات تصادفی در محتوای صفحه، منطقی به نظر می‌رسه که صفحات اکسل رو قفل کنیم. یک مثال معمول، قفل کردنِ سلول‌های حاوی فرمول، برای جلوگیری از پاک شدن غیر عمدی یا اصلاح فرمول‌ها است.

پس عموما یک شیت اکسل رو قفل می کنیم تا از دستکاری تصادفی داده‌ها جلوگیری بشه، اما هرگز اطلاعات حساس رو در شیت اکسل خودمون ذخیره نمی کنیم.

اگر بخواهیم حداکثر امنیت رو برای فایل‌های اکسل خود تضمین کنیم، حتما تمام موارد زیر را انجام می دهیم:

از نسخه‌های مدرن اکسل ۲۰۱۰، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۶ با مکانیزم‌های رمزگذاری داده قوی استفاده کنیم.
از شیت های خودمون با رمزهای عبور قوی محافظت کنیم که شامل انواع مختلفی از کاراکتر‌های عددی آلفا و علائم خاص هستند. همچنین، سعی کنیم کلمه عبور رو تا حد ممکن به صورت تصادفی تعریف کنیم، برای مثال میتونیم از ابزار تولید رمز عبور استفاده کنیم.
از ساختار ورک‌بوک محفاظت کنیم تا از اضافه کردن، جابجا کردن، تغییر نام، حذف یا مخفی کردن شیت ها توسط بقیه جلوگیری بشه.
برای امنیت در سطح ورک‌بوک، اون رو با رمزهای عبور مختلف برای بازکردن فایل (Open) و تغییر فایل (Modify) محافظت کنیم.
در صورت امکان، فایل‌های اکسل رو که حاوی اطلاعات حساس هستند، در یک مکان امن، به عنوان مثال در یک دیسک سخت رمزنگاری شده ذخیره کنیم.

چگونگی محافظت از شیت اکسل

برای محافظت از یک شیت در اکسل ۲۰۱۶، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۰ ، گام‌های زیر رو اجرا کنیم.

روی یک شیت در پایین صفحه خود راست کلیک کرده و Protect Sheet را از منو انتخاب میکنیم.

یا، روی دکمه Protect Sheet، از تب Review و در گروه Changes کلیک میکنیم.

شکل ۱- محافظت از شیت

توجه داشته باشید این قفل راحت ترین قفل است و شکستن قفل اکسل در این حالت در چند ثانیه ممکن است.

در پنجره Protect Sheet، موارد زیر رو انجام می‌دیم:

برای محافظت از شیت، رمز رو در قسمت مربوطه تایپ می‌کنیم. دقت داشته باشیم که گذرواژه را به خاطر نگه داریم و یا اون رو در یک مکان امن نگه داریم چون بعدا به اون نیاز داریم تا شیت رو باز کنیم.
اگر علت قفل کردن فایل (Workbook) فقط جلوگیری از تغییر تصادفی محتوای شیت توسط خودمون یا کاربران فایل هست، لازم نیست که رمز رو حفظ کنیم و قسمت رمز عبور رو خالی میگذاریم. در این حالت، خارج کردن شیت از حالت محافظت شده تنها با یک کلیک روی دکمه Sheet Unprotect روی نوار یا در منوی راست کلیک شده روی شیت انجام میشه.
کارهایی رو که به کاربران اجازه اجرا می‌دهیم، انتخاب می‌کنیم.(شکل ۲)
به طور پیش‌فرض، ۲ گزینه زیر انتخاب می‌شوند: انتخاب سلول‌های قفل و انتخاب سلول‌های باز. اگر فقط این دو گزینه را انتخاب کنیم، کاربران شیت ما، از جمله خودمون، تنها قادر خواهیم بود تا سلول‌ها رو انتخاب کنیم (هم قفل و هم قفل نشده).
برای اجازه دادن به برخی کارهای دیگر مانند مرتب‌سازی، فیلتر کردن، فرمت دهی سلول‌ها، حذف یا قرار دادن سطرها و ستون‌ها، گزینه های مربوطه رو تیک می‌زنیم.
اگر هیچ کدوم رو تیک نزنیم، کاربران تنها قادر خواهند بود محتوای صفحه اکسل رو ببینن.
روی OK کلیک می‌کنیم.

شکل ۲- تعیین پسورد شیت و تعیین عملیات مجاز در حین قفل بودن

پنجره Confirm Password باز میشه و این باعث میشه که ما رمز رو دوباره تایپ کنیم تا یک اشتباه چاپی تصادفی صفحه اکسل رو برای همیشه قفل نکنه. گذرواژه رو دوباره تایپ می‌کنیم و روی OK کلیک می‌کنیم.

چگونگی باز کردن (unprotect) شیت های اکسل

همانطور که قبلا دیدیم، رمز‌گذاری یک شیت در اکسل خیلی آسونه. باز کردن یک شیت حتی آسون‌تره، به شرطی که رمز عبور رو بدونیم. با این حال، باز کردن یک صفحه اکسل بدون رمز، کار سختی نیست که در ادامه به این موضوع خواهیم پرداخت.

چگونگی باز کردن شیت ها با رمز در اکسل

اگر کلمه عبور رو برای شیت محافظت‌شده بدونیم، حذف حفاظت در عرض چند ثانیه انجام میشه. فقط موارد زیر را انجام میدیم:

روی یک شیت در پایین صفحه خود راست کلیک کرده و Unprotect Sheet را از منو انتخاب میکنیم.

شکل ۳- حذف رمز از روی شیت از Sheet Tab

یا روی دکمه Unprotect Sheet، از تب Review و در گروه Changes کلیک میکنیم.

شکل ۴- حذف رمز از روی شیت از تب Review

یا از تب Home، در گروه Cells، گزینه Format رو انتخاب کرده و از منو باز شده Unprotect Sheet رو انتخاب میکنیم.

شکل ۵- حذف رمز شیت از تب Home

اگر شیت با رمز محافظت شده باشه، اکسل از ما می‌خواهد رمز رو وارد کنیم. رمز رو وارد می‌کنیم و روی OK کلیک می‌کنیم.

اگر شیت با رمز محافظت نشده بود، فقط کافیه روی دکمه Sheet Unprotect کلیک کنیم.

چگونگی شکستن پسورد بدون رمز در اکسل

همانطور که در ابتدای این مقاله آموزشی ذکر شد، حفاظت از شیت های اکسل حتی در نسخه‌های جدید ۲۰۱۳ و اکسل ۲۰۱۶ بسیار ضعیف است. اگر لازمه که یک شیت دارای رمز عبور رو ویرایش کنیم، اما نمی‌تونیم گذرواژه رو به یاد بیاریم، با استفاده از یکی از روش‌های زیر، میتونیم شیت رو از حالت قفل در بیاریم و در واقع شکستن قفل اکسل رو میخوایم کار کنیم.

قبل از امتحان کردن این روش ها میتونید از سایت LostMyPass استفاده کنید و فایل اکسل رو اونجا بارگذاری کنید و بصورت بدون قفل دانلود کنید.

شکستن قفل اکسل با کد VBA (برای اکسل ۲۰۱۰ و پایین تر)

اگر از اکسل ۲۰۱۰ یا نسخه قدیمی‌تر استفاده می‌کنیم، می‌تونیم یک صفحه محافظت‌شده با رمز رو با ماکرو زیر باز کنیم.

سند اکسل خودمون رو باز کرده و به شیت محافظت شده میریم (باید هنگام اجرای ماکرو، شیت فعال باشه).
کلید های Alt + F11 رو فشار میدیم تا Visual Basic Editor باز بشه.
روی اسم ورک‌بوک در قسمت چپ، راست کلیک می‌کنیم، و از منو Insert > Module رو انتخاب می‌کنیم.
در پنجره باز شده، کد زیر رو قرار میدیم:

Sub Passwordbreaker()
    'Breaks Worksheet Password Protection.
    Dim I As Integer, J As Integer, K As Integer
    Dim L As Integer, M As Integer, N As Integer
    Dim I1 As Integer, I2 As Integer, I3 As Integer
    Dim I4 As Integer, I5 As Integer, I6 As Integer
    On Error Resume Next
    For I = 65 To 66: For J = 65 To 66: For K = 65 To 66
    For L = 65 To 66: For M = 65 To 66: For I1 = 65 To 66
    For I2 = 65 To 66: For I3 = 65 To 66: For I4 = 65 To 66
    For I5 = 65 To 66: For I6 = 65 To 66: For N = 32 To 126
        Activesheet.Unprotect Chr(I) & Chr(J) & Chr(K) & _
            Chr(L) & Chr(M) & Chr(I1) & Chr(I2) & Chr(I3) & _
            Chr(I4) & Chr(I5) & Chr(I6) & Chr(N)
        If Activesheet.Protectcontents = False Then
            Msgbox "Password Is " & Chr(I) & Chr(J) & _
                Chr(K) & Chr(L) & Chr(M) & Chr(I1) & Chr(I2) & _
                Chr(I3) & Chr(I4) & Chr(I5) & Chr(I6) & Chr(N)
            Exit Sub
        End If
    Next: Next: Next: Next: Next: Next
    Next: Next: Next: Next: Next: Next
End Sub

دکمه F5 رو می‌زنیم یا روی دکمه Run کلیک کرده و چند دقیقه صبر می‌کنیم.
ماکرو یک رمز کرک شده رو گزارش خواهد کرد، که رمز اصلی نیست (همیشه ترکیبی از A’s و B’s)، اما با این حال کار می‌کند. نیازی نیست که این رمز ساختگی رو به یاد داشته باشیم و یا اون رو جایی وارد کنیم. به سادگی روی OK کلیک کنید. حالا شیت از حالت محافظت شده خارج میشه.

نکات:

اگر فایل اکسل ما حاوی بیش از یک شیت محافظت‌شده باشد، ماکرو رو برای هر شیت به صورت جداگانه اجرا می‌کنیم.
برای باز کردن شیت های اکسل محافظت شده (که رمزشو فراموش کردیم و نداریم) در نسخه‌های مدرن اکسل ۲۰۱۳ و اکسل ۲۰۱۶، ما می‌تونیم سند رو به عنوان ورک‌بوک ۹۷-۲۰۰۳ ذخیره کنیم (Xls). اول، ماکرو رو اجرا می‌کنیم تا قفل رو بشکنیم و سپس ورک‌بوک رو به عنوان یک Xlsx ذخیره می‌کنیم. متناوبا، ما می‌تونیم از یکی از ابزارهای رایگان استفاده کنیم، برای مثال استفاده از افزونه پاک‌کننده رمز برای اکسل.

کپی کردن محتوای شیت های محافظت شده در یک شیت دیگر

یک راه دیگه برای باز کردن یک صفحه اکسل که با رمز محافظت می‌شه، کپی کردن کل محتوای آن به یک صفحه جدید است. بدین ترتیب که:

شیت محافظت شده رو باز می‌کنیم.
با نشانه گری که در سلول A1 قرار داره، کلید های Shift + Ctrl + End رو فشار میدیم تا تمام سلول های استفاده شده در شیت انتخاب بشن.
کلید های Ctrl + C رو فشار میدیم تا سلول ها کپی بشن.
یک شیت جدید در همین ورک‌بوک یا دیگری ایجاد می‌کنیم. Ctrl+N
در شیت جدید، نشانه گر رو روی A1 قرار داده و کلید های Ctrl + V رو فشار داده تا Paste‌ بشن.

نکات:

این روش تنها در صورتی کار می‌کنه که سلول‌های قفل شده انتخاب بشن و عمل انتخاب سلول ها در شیت موردنظر مجاز باشه.
اگر شیت محافظت شده دارای پیوندهای بیرونی با صفحات دیگر یا ورک‌بوک های دیگر باشد، ممکن است لازم باشه اون پیوندها رو به صورت دستی ایجاد کنیم.
ما می‌تونیم از Special Paste برای کپی/پیست پهنای ستون Column Width استفاده کنیم تا نیازی نباشه پهنای ستون داده های انتقالی رو به صورت دستی تنظیم کنیم.

چگونگی محافظت از ورک‌بوک در اکسل

علاوه بر محافظت از محتوای صفحه، ممکن است بخواهیم کل ورک‌بوک رو قفل کنیم تا از اضافه کردن، جابجایی، تغییر نام یا حذف شیت ها و مشاهده شیت های پنهان جلوگیری بشه.

برای محافظت از ورک‌بوک طبق مراحل زیر پیش میریم:

روی دکمه Protect Workbook، از تب Review و در گروه Changes کلیک میکنیم.

شکل ۶- قفل کردن فایل اکسل

برای Protect Workbook، یکی از دو روش زیر یا هردو رو انتخاب میکنیم:

قسمت Structure رو تیک میزنیم تا از ساختار ورک‌بوک محافظت بشه. این کار از اقدامات زیر جلو‌گیری میکنه:
دیدن شیت های پنهان شده
تغییر نام، حرکت، پنهان کردن، یا حذف کردن شیت ها
ایجاد شیت های جدید و شیت نمودار، هرچند که کاربر میتونه یک نمودار در شیت موجود ایجاد کنه.
جابجایی یا کپی کردن شیت ها در یک ورک‌بوک دیگه
قسمت Window رو تیک میزنیم تا اندازه و موقعیت پنجره‌های ورک بوک حفظ بشه. این کار از انتقال، تغییر اندازه، به حداقل رساندن، یا بستن پنجره‌های ورک‌بوک توسط کاربران جلوگیری میکنه.

شکل ۷ -قفل کردن ساختار فایل اکسل

نکته:
همانطور که در عکس بالا نشان‌داده شده‌است، گزینه Windows در اکسل ۲۰۱۳ و اکسل ۲۰۱۶ در دسترس نیست و غیر فعال شده است. این به این دلیل است که مایکروسافت Single Document Interface را در اکسل ۲۰۱۳ معرفی کرده‌است، که در آن هر ورک‌بوک پنجره سطح بالای خودش رو داره که می‌تونه به Minimize بشه، Restore و بسته بشه.

در جعبه رمز عبور، رمز رو تایپ می‌کنیم و روی دکمه OK کلیک می‌کنیم.همان طور که روی پنجره نشان داده شد، رمز اختیاری است. با این حال، اگر گذرواژه رو وارد نکنیم، پس هر کس قادر خواهد بود فایل رو با یک کلیک باز کنه.
رمز رو در پنجره Confirm Password دوباره تایپ کرده و روی OK کلیک می‌کنیم.

چگونگی باز یک کردن یک ورک‌بوک (فایل) محافظت شده در اکسل

دوباره روی دکمه Protect Workbook کلیک می‌کنیم (در یک ورک‌بوک قفل شده، اون به رنگ سبز مانند عکس زیر هایلایت شده‌است):

شکل ۸- باز کردن قفل فایل محافظت شده

رمز رو در صورت نیاز تایپ می‌کنیم.
ورک‌بوک رو ذخیره می‌کنیم.

نکته:
این نوع محافظت از کاربرگ با حالتی که کل فایل رو قفل میکنیم تا محتوای اون در دسترس نباشه فرق داره. اگر مایل هستید ببینید چطور میشه کل محتوای یک فایل رو محافظت کرد ادامه آموزش رو ببینید.

محافظت از ورک‌بوک اکسل موقع باز شدن با رمز

اگر ورک‌بوک رو در یک مکان مشترک از قبیل یک شبکه محلی شرکت ذخیره کنیم و بخوایم اجازه ندیم کاربران دیگر فایل های اکسل ما رو مشاهده کنن، می‌تونیم ورک‌بوک رو با رمز عبور محافظت کنیم که حتی اجازه ندیم افراد دیگر اون رو باز کنن.

در ورک‌بوکی که میخواهیم محافظت بشه، از مسیر File > Info، روی دکمهProtect Workbook کلیک کرده و از منو باز شده، گزینه Encrypt With Password رو انتخاب می‌کنیم.

شکل ۹ -محافظت از کل فایل اکسل با پسورد

پنجره Encrypt Document باز میشه، رمز رو وارد کرده و روی OK کلیک می‌کنیم.

شکل ۱۰- قفل کردن محتوای فایل با رمز

به طور پیش‌فرض، مایکروسافت اکسل از رمزگذاری پیشرفته AES ۲۵۶ بیتی استفاده می‌کنه و ما می‌تونیم رمز عبور رو تا ۲۵۵ کاراکتر ایجاد کنیم.

رمز رو در پنجره Reenter Password دوباره تایپ کرده و روی OK کلیک می‌کنیم.
ورک‌بوک رو ذخیره می‌کنیم.

برای حذف رمز نگاری، گام‌های بالا رو تکرار می‌کنیم، رمز رو از جعبه رمز عبور حذف می‌کنیم، روی OK کلیک کرده، و سپس ورک‌بوک خود رو ذخیره می‌کنیم.

نکته:
علاوه بر حفاظت با رمز عبور، ما می‌تونیم فایل‌های اکسل خودمون رو با استفاده از Drive Encryption Bitlocker، که در نسخه‌های نهایی و سازمانی ویندوز ویستا و ویندوز در دسترس است، محافظت کنیم.

محافظت از ورک‌بوک اکسل از تغییر با رمز

اگر باز شدن ورک‌بوک برای دیگران خیلی برای ما مهم نباشه ولی بخوایم از ایجاد تغییرات توسط بقیه کاربران در اون جلوگیری کنیم، باید طبق مراحل زیر پیش بریم:

در ورک‌بوک اکسل روی دکمه Save As کلیک کرده و در انتهای پنجره روی دکمه Tools کلیک می‌کنیم.
در منو باز شده، General Options رو انتخاب می‌کنیم.

شکل ۱۱- پسورد گذاشتن روی فایل از قسمت Save As

در پنجره General Options، در قسمت Password To Modify یک رمز تایپ می‌کنیم. همچنین بهتره که گزینه Read-Only رو هم انتخاب کنیم. با انتخاب این گزینه، فایل همیشه بصورت Read Only باز میشه و با هر تغییری، موقع ذخیره کردن پنجره Save As باشه و اصل فایل بدون تغییر میمونه.

شکل ۱۲- تعیین پسورد باز شدن فایل و تغییر فایل

نکته:
اگر بخواهیم فایل اکسل خودمون رو از تغییر (Modify) و باز کردن (Open) محافظت کنیم، کلمه عبور رو در Password To Open و Password To Modify تایپ می‌کنیم. رمز عبور می‌تونه یکسان باشه.

توجه داشته باشید که یکی از قوی ترین رمز ها در اکسل Password to Open هست و شکستن قفل اکسل زمانیکه این قفل را داشته باشه بسیار سخت یا شاید نشدنی باشه.

رمز رو دوباره در پنجره Confirm Password تایپ کرده و روی OK کلیک می‌کنیم. اگر در مراحل قبلی ۲ رمز وارد کرده باشیم، الان هم باید هر دو رو تایید کنیم.
در نهایت روی دکمه Save کلیک می‌کنیم.

برای حذف رمز نگاری، گام‌های بالا رو تکرار می‌کنیم، رمز رو از Password To Open و Password To Modify حذف می‌کنیم، روی Save کلیک کرده، و سپس ورک‌بوک خود رو ذخیره می‌کنیم.

نکته:
عملکرد پسورد گذاشتن روی فایل از مسیر Info/ Encrypt With Password و Tools/General Option/Open یکسان هست. هر دو روی باز شدن فایل محافظت انجام میدن. یعنی کسی اگر این پسورد رو نداشته باشه اصلا محتویات داخل فایل رو نمیبینه و فقط صفحه خاکستری رنگ از آفیس مشاهده میکنه.

نکته:
اگر کد ارائه شده به درستی کار نکرد میتونید از نرم افزار reset password استفاده کنید. نرم افزار رو نصب کرده و فایل قفل شده رو بهش اضافه میکنید. با توجه به نوع قفلی که روی فایل موجود هست نرم افزار قفل رو از بین میبره.

در این مقاله در مورد شکستن قفل اکسل صحبت کردیم، توجه داشته باشید در این مورد رعایت اصول اخلاقی مهمترین نکته است.

مقالات پیشنهادی:

پیشنهاد میکنم حتما مقالات زیر رو مطالعه کنید:

نمایش شیت های پنهان شده در اکسل

رنگی کردن سلول های پروتکت شده

دانلود نرم افزار شکستن قفل فایل اکسل

برای دانلود برنامه شکستن قفل اکسل روی لینک زیر کلیک کنید:

دانلود نرم‌افزار شکستن قفل اکسل